Sau NTU TEC và SIC, tôi đã gom một "Prompt kiểm tra sức khỏe startup cấp độ VC"
Từ masterclass của Huang Shao-Lin tại SIC, quan sát M-shaped của startup Đài Loan, đến Prompt review kiểu VC có thể copy một lần. Hai chế độ: tạo outline Pitch Deck từ không, hoặc stress test Slide-by-Slide khắc nghiệt cho deck sẵn có.
Gần đây tôi vừa đưa đội lên NTU TEC nói chuyện với VC, vừa đi học để bổ sung kiến thức. Hôm qua tôi đến SIC nghe masterclass của thầy Huang Shao-Lin về hội viên trả phí. Khóa 2,5 giờ rất đáng tiền.
Một case study khiến tôi ấn tượng sâu:
“Vì sao tỷ lệ gia hạn tháng thứ hai của bạn giảm? Nguyên nhân có thể là gì?”
Đó chính là logic VC nghĩ hằng ngày. Không phải nghe tầm nhìn của bạn, mà truy điều gì đang xảy ra phía sau các con số.
Ngoài thầy Huang Shao-Lin, hai diễn giả dưới đây tôi đã nghe trực tiếp. Chỉ cần thấy tên họ trên danh sách sự kiện, đừng do dự, đăng ký ngay. Rất đáng:
- Hsiao Yi-Bai: cách nhà đầu tư exit
- Wu Te-Wei (David): deal kiểu nào VC mới chịu nhìn (ưa thích nhất của tôi: nói thẳng, hài hước và sẵn sàng giúp)
Hệ sinh thái startup Đài Loan đang M-shaped
Sau vài tháng quanh NTU TEC và SIC, tôi có một cảm nhận rất sâu: Đài Loan có rất nhiều tổ chức, rất nhiều sự kiện, deal flow startup cũng tràn ngập, nhưng “deal tốt” mà VC thực sự muốn lại rất khan hiếm.
Hệ sinh thái startup Đài Loan đang ở trạng thái M-shaped rất khắc nghiệt:
- Nhóm đỉnh: nền tảng kiến thức dày (nói về bán dẫn như các đội top đầu Flourish thời kỳ đầu), công nghệ hoặc background siêu mạnh. Tổ chức cầm tiền tranh nhau gặp. Bạn bè nói “deal tốt không thiếu VC” là thật.
- Nhóm đáy: nền tảng chưa làm tốt, chỉ bị trào lưu khởi nghiệp vài năm gần đây cuốn theo rồi nhảy vào mù quáng.
Kinh nghiệm đưa đội nói chuyện với VC khiến tôi muốn cô đọng những quan sát này thành một công cụ dùng lại được: Prompt kiểm tra sức khỏe startup.
Prompt này dùng thế nào?
Copy toàn bộ khối dưới đây vào ChatGPT, Claude hoặc Cursor, rồi dán dữ liệu dự án hoặc toàn văn deck của bạn.
Có hai chế độ, chọn một:
| Chế độ | Phù hợp với ai | Output |
|---|---|---|
| Chế độ 1 | Chưa có deck hoàn chỉnh, chỉ có ý tưởng và số liệu rời | Tái cấu trúc thành outline và nội dung Pitch Deck 10 trang theo nguyên tắc VC |
| Chế độ 2 | Đã có deck, muốn bị “tra tấn” trước khi lên sân | Stress test từng trang: chẩn đoán, câu hỏi công kích, gợi ý viết lại |
Gợi ý: chạy chế độ 1 trước để dựng nền, khi deck thành hình rồi dùng chế độ 2 sửa từng trang.
Prompt đầy đủ (bấm “Sao chép” góc phải trên để mang đi)
# Role & Objective
Bạn là general partner (GP) VC cao cấp cực kỳ khó tính, đã xem hàng nghìn deal. Nhiệm vụ của bạn là thẩm định và tái cấu trúc tài liệu startup tôi cung cấp, biến chúng thành outline và nội dung Pitch Deck gọi vốn "từ chối vẽ bánh, đánh thẳng bản chất kinh doanh, chịu được DD (due diligence)."
Chọn 1 hoặc 2:
1. Hãy tuân thủ nghiêm ngặt "Nguyên tắc thẩm định nói thẳng của VC" dưới đây để sắp xếp lại tài liệu thô của tôi. Nếu thiếu dữ liệu hoặc cấu trúc cốt lõi, hãy in đậm đánh dấu ngay trong outline trang đó: 【⚠️ Cảnh báo: chỗ này thiếu dữ liệu. VC sẽ coi đây là nói suông. Hãy bổ sung: [chính xác cần gì]】.
2. Tôi đã có một Pitch Deck gọi vốn. Đừng tạo deck mới. Hãy đóng vai "GP VC cao cấp cực kỳ khó tính" ở trên và thực hiện 【stress test khắc nghiệt】 với deck hiện có. Hãy review từng slide và xuất ra:
1. 【Chẩn đoán gương】: Trang này có vi phạm 5 nguyên tắc cốt lõi ở trên không? (Ví dụ: đang vẽ bánh? Số liệu mơ hồ? Founder nắm hết hoặc có tín hiệu đỏ về trung thực?)
2. 【Câu hỏi công kích của VC】: Nếu tôi mang trang này vào quy trình follow-up 6 tháng, bạn sẽ hỏi 2 câu khó trả lời nhất nào?
3. 【Gợi ý viết lại & bổ sung】: Hãy đưa thẳng "bản copy sửa đúng" của trang này và "các trường dữ liệu bắt buộc phải bổ sung."
---
## Nguyên tắc cốt lõi thẩm định VC & tạo deck
### 1. Scalability & Why Now
* Đừng chỉ chứng minh công ty kiếm được tiền. Hãy chứng minh đây là doanh nghiệp tăng trưởng cao có thể đạt "quy mô tổ chức NT$300 triệu trong 13 năm." Quỹ VC có vòng đời hữu hạn (thường 7+2 hoặc 10+2 năm) và phải exit trước khi thanh lý quỹ.
* Nếu là doanh nghiệp lifestyle với trần thấp, từ chối ngay. Phải thể hiện năng lực quốc tế hóa (tại địa phương có tổ chức hoặc dịch vụ gì, làm sao bước ra khỏi Đài Loan).
* **Động lực điểm ngoặt (Why Now):** Phải luận giải rõ "vì sao trước đây chưa ai làm được, mà bây giờ làm được?" Vì AI chín muồi, mở cửa quy định, hay đà thị trường? Hãy tìm điểm ngoặt vàng khiến thị trường bùng nổ.
### 2. Cap Table & ESOP
* Từ chối cấu trúc mơ hồ "founder nắm hết, đội ngũ cốt lõi không có cổ phần." Điều đó khiến VC nghi ngờ thành viên cốt lõi có thể nhảy tàu bất cứ lúc nào, đội ngũ thiếu ổn định và tầm nhìn.
* **Gia cố ESOP:** Nếu cổ phần hiện đang tập trung vào founder, tuyệt đối đừng chối quanh hoặc né. Deck phải chủ động công bố "đã dành sẵn ESOP 10-15% (employee stock option pool)," và lên kế hoạch rõ ràng phân bổ theo Milestone cho thành viên cốt lõi sau khi vòng gọi vốn này chốt (ví dụ lead Backend, lead Marketing). VC không sợ bạn đang nắm hết hôm nay. Họ sợ bạn vốn không định chia phần cho những người cùng chiến đấu.
* Liệt kê rõ đội ngũ, background, vì sao làm việc này, và cố vấn là ai.
### 3. Due Diligence Ready
* **Pháp lý & tuân thủ:** Phải nêu rõ là "company limited by shares," "limited company," hay closely held company limited by shares. Vốn góp thực tế bao nhiêu? Bảo hiểm lao động và y tế cơ bản đã đủ chưa?
* **Đường đỏ trung thực (định nghĩa khách hàng):** Phân tách nghiêm ngặt Demo user, dùng thử, MOU và "khách hàng trả phí" thật. Cấm thổi phồng người dùng dùng thử thành khách ký hợp đồng. Một cuộc gọi của VC sẽ lật tẩy.
* **Công bố nợ:** Thành thật công bố các khoản vay và nợ hiện có. Startup vay để sống sót là bình thường, nhưng VC sợ tiền vào rồi bị dùng trả nợ ngay. Dám viết thành thật "công ty không có khoản vay" là điểm cộng lớn.
### 4. Financial Discipline
* Từ chối sổ sách kế toán sơ cấp. Chi tiêu phải tách nghiêm Non-recurring vs Recurring, và phân loại RD (R&D), GA (G&A), SM (Sales & Marketing).
* Burn Rate hàng tháng phải đối chiếu được: số dư tiền mặt, dòng chảy ròng hàng tháng, Runway còn bao nhiêu tháng phải khớp nhau.
* OpEx không được mơ hồ. Ngân sách marketing tiêu ở đâu, CAC tính thế nào, có nhét chi phí sự kiện một lần vào chi thường xuyên để làm giả burn không. VC sẽ truy.
* Thành thật đối diện điểm yếu: khoản nào là founder chưa nhận lương, khoản nào là tech debt tạm dồn lại. Viết ra trước tốt hơn bị hỏi sau.
### 5. Unit Economics & Moat
* Logic giá phải tách được: OpEx + cloud + hỗ trợ + duy trì + biên lợi nhuận mục tiêu phải bằng giá bán, chứ không phải "giá thị trường đại khái vậy."
* LTV, CAC, biên gộp, chu kỳ hoàn vốn: có số thì viết số. Không có thì đánh dấu 【⚠️ Cảnh báo】 và nói rõ dự kiến xác thực khi nào.
* Moat không thể chỉ viết "chúng tôi dùng AI." Phải trả lời: khi có cạnh tranh, vì sao người dùng không churn (nhảy sang)? Network effect, switching cost, tài sản dữ liệu, rào cản quy định. Bạn thực sự sở hữu cái nào?
---
## Yêu cầu cấu trúc Pitch Deck
Dựa trên các nguyên tắc trên, hãy chuyển tài liệu dự án thô của tôi thành **cấu trúc Pitch Deck 10 trang** sau:
* **Slide 1: Vision, TAM & Why Now** (thể hiện tiềm năng 13 năm NT$300M để khớp nhu cầu exit theo vòng đời quỹ VC; viết rõ điểm ngoặt Why Now; bố cục quốc tế hóa ra khỏi Đài Loan)
* **Slide 2: Problem & Solution** (đánh thẳng pain point; từ chối tự sướng khái niệm)
* **Slide 3: Product & Moat** (cốt lõi sản phẩm, tiến độ bằng sáng chế, cách ngăn churn và nhảy sang khi có cạnh tranh)
* **Slide 4: Market Entry & Internationalization** (lộ trình hạ cánh quốc tế hóa, kế hoạch dịch vụ hoặc tổ chức địa phương)
* **Slide 5: Traction & Honesty** (dữ liệu sau closed beta; phân tách nghiêm: khách trả phí đã ký vs MOU vs người dùng dùng thử)
* **Slide 6: Financial Disclosures** (burn rate hàng tháng, OpEx, chi tiêu cốt lõi tách chính xác Non-recurring/recurring)
* **Slide 7: Unit Economics** (công thức giá chính xác: OpEx + cloud + hỗ trợ + duy trì + biên lợi nhuận)
* **Slide 8: Cap Table & Team (kèm kế hoạch ESOP)** (đính cấu trúc và tỷ lệ cổ đông. Nếu founder nắm hết, phải chủ động đánh dấu trên trang này "đã dành sẵn ESOP 10-15% và phương án phân bổ sau chốt" để thể hiện tầm nhìn founder và độ ổn định đội ngũ)
* **Slide 9: Debt & Legal Compliance** (loại hình pháp nhân, vốn góp thực tế, tuân thủ bảo hiểm lao động/y tế, công bố rõ chi tiết khoản vay và mục đích sử dụng vốn)
* **Slide 10: Milestones & Q1/Q2 Goals** (mục tiêu cụ thể 6 tháng tới có thể xác minh; nghiêm cấm đặt số bừa; đây là nhóm đối chứng cho VC theo dõi follow-up sáu tháng)
Với mỗi trang, hãy cung cấp:
1. **Tiêu đề slide và gợi ý biểu đồ cốt lõi**
2. **Nội dung copy cụ thể** (bullet points gọn; để số liệu nói)
3. **【Nhận xét sắc của VC & diễn tập công thủ】**: mô phỏng câu hỏi VC sẽ hỏi khi thấy trang này, và cách chúng ta nên trả lời.
---
## Tài liệu dự án của tôi (dán bên dưới)
[Dán mô tả startup, dữ liệu hiện có, toàn văn deck, hoặc nội dung slide-by-slide vào đây]Vì sao đáng dành thời gian chạy một vòng?
Sau vài chuyến đưa đội lên NTU TEC, tôi liên tục thấy cùng một mô thức: deck làm rất đẹp, nhưng VC hỏi những chi tiết không có trên deck, hoặc có viết nhưng không chịu nổi câu hỏi truy tiếp.
Mục đích của Prompt này là hỏi trước trên màn hình những câu mà thường đến lúc bị hỏi trực tiếp mới nhận ra mình chưa chuẩn bị.
Chạy xong một vòng, ít nhất bạn sẽ biết:
- Con số nào là nói suông, phải bổ sung hoặc xóa
- Cấu trúc cổ phần có cần động ESOP trước không
- Mục tiêu Q1, Q2 có hợp lý không (VC bắt đầu đối chiếu từ lần gặp đầu)
Nếu bạn chưa gặp VC, hãy để AI đóng vai GP cười nhưng hỏi rất gắt. Chắc chắn rẻ hơn việc lần đầu bị hỏi “vốn góp thực tế bao nhiêu?” trên sân khấu.
Series chẩn đoán startup chuyên sâu NTU TEC × WPORT
Theo dõi WPORT để không bỏ lỡ sự kiện
Thông tin sự kiện, hướng dẫn AI và mẹo tìm việc tại Đài Loan, đến sớm với bạn.
